İmar Hukuku - Köşdere Hukuk

İmar Hukuku Nedir?

İmar hukuku herhangi bir arazi veya arsa üzerinde yapılması planlanan resmi veya özel yerleşim yerlerinin, amaçları ve çeşitlerine göre hangi niteliklere sahip olması gerektiğini düzenleyen kuralları kapsamaktadır. İmar hukuku tarafından düzelenmiş alanlara resmi veya özel amaçlarla yapılmış tüm çevre ve şehircilik fiilleri girmektedir. İmar hukukuyla elde edilmek istenen gaye, tüm yurtta çevre, şehircilik imar planlarının sağlıklı, kalıcı yerel ve coğrafi bölgesel ve şartlarına uygun yapılaşmanın sağlanmasıdır.

Bu amaçlarla yapılan imar planları yapılmadan önce coğrafi şartlarla birlikte tabii afet bölgesel planlarının ön incelemesi yapılarak karar verilen yatırımların nerelerde yapılması gerektiği konusunda yönlendirmeler yapmak, imar planlarıyla güzelleştirilen bölgelerdeki coğrafi konum ve bölge ve bölgelerin fiziksel çevreyi insan ve aile yaşamına uygun hale getirmek, toprağın kullanım dengesini en gerçekçi şekilde belirlemek amacını taşır. İmar planları kapsadıkları alanın büyüklüğü ve planın amaçları açısından, bölge ve imar planları olarak hazırlanırlar. İmar planları ise coğrafi şartları ve yerleşim yeri olarak seçilen bölge ve bölgelerin planlanması nazım planları ve uygulama imar planları şeklinde hazırlanmaktadır.

Bölge Planları

Türkiye’de Bölge planlarına ilişkin yetkilendireme 1985 yılında yürürlüğe giren 3194 sayılı İmar Kanunu ile yapılmaktadır. Kanunun, planların hazırlanması ve yürürlüğe konulmasına ilişkin 8.Madesin’de “ Bölge planları ; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını coğrafi konumlarına göre gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından yapar ve yaptırır” ifadesi yer almaktadır.

Çevre Düzeni Planı

Ülke, bölge planlarına uygun olarak konut, turizm, sanayi ulaşım şeklindeki yerleşim ve yer kullanımı kararlarını belirleyen ve T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 3194 sayılı imar kanunu hükümleri kapsamında yapılan planlardır.

Nazım İmar Planı

Arazilerin (taşınmazların) kullanım kararlarının (örneğin konut alanı, park alanı, ticaret alanı vb.) Belirlendiği imar planlarıdır. Yerel yönetimler tarafından hazırlanan ve belediye meclislerinde alınan kararlar doğrultusunda uygulanan nazım imar planları, 1/5000 ve 1/25.000 ölçeği arasında hazırlanmaktadır. Nüfus yoğunluğu, ulaşım sistemleri (10m’lik ve daha fazla genişlikteki yollar) Başlıca bölge tipleri (konut bölgesi, ticaret bölgesi, sanayi bölgesi vb.) bu planda gösterilir. Büyükşehir statüsü verilmiş illerde nazım planı yapma yetkisi Büyükşehir Belediyesindedir. Büyükşehir olmayan illerde ise İlçe Belediyeleri ve Belde Belediyeleri nazım planı yapma yetkisine sahiptir. Gerekli görülmesi hallerde Çevre Düzeni Planlaması yapılmadan da nazım imar planı yapılabilmektedir.

Uygulama İmar Planı

Yerleşim birimlerindeki yapılaşmanın çevre, sağlık ve fen gibi çeşitli kriterlere belirli bir düzen içinde yapılması için oluşturulan İmar planları Belediyeler ve Valilikler tarafından imar uygulamaları olarak yürürlüğe konulur.

İmar planının uygulanmasında Belediye ve mücavir alanlar sınırları içerisinde Belediyeler yetkilidir.6360 Kanuna göre mahalleye dönüşmüş köyler ve köy tüzel kişiliği mülga olmadan önce köy yerleşik alan sınırlarında kalan yerlerde, yeni yapılmak istenen yapılarda, alan için belirlenmiş bir uygulama imar planı ve Büyük Şehir Belediyesi tarafından alınmış aksi bir kararın bulunmaması durumunda, yapılaşma talepleri “Plansız Alanlar İmar Yönetmenliği Hükümleri Çerçevesinde Değerlendirilir” 1/1000 ölçekte hazırlanan uygulama imar planlarında haritalar üzerindeki kadastral durumlar işlenmiş olup, planın uygulama etaplarını adaları ve yapılaşma düzeni gibi detayların gösterildiği plana uygulama imar planı adı verilir.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğine göre, uygulama imar planları bir bölge için tek aşamada ya da sosyal ve teknik ihtiyaçlara göre birden çok etap olmak üzere de yapılabilir. Uygulama imar planı ile yapılaşmaya bağlı olarak, ayrık nizam, bitişik nizam, blok nizam, TAKS, KAKS, emsal değer, bina yüksekliği ve yaklaşma mesafeleri düzenlenebilir.

Uygulama imar planlarında öncelikli olarak kamu yararı gözetilen mekanların kullanılmasında zorlukla karşılaşan yaşlı ve engelli bireylerin yanı sıra çocukların da kullanımı gözetilir. Bu anlamda bu kişilerin kullanımı için alt yapı alanlarında erişimin ve kullanımın kolaylığına ilişkin tasarım esaslarının geliştirilmesi hedeflenir.

İmar Planı Değişikliği

  • İmar planı değişikliği mevcut imar planının ihtiyaçları karşılamaması sonucu yenilenmesi anlamına gelir ve şehir plancısı tarafından yapılır.
  • Plan değişiklikleri planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, kamu yararına ve imar mevzuatına uygun olarak, gerekli araştırma ve incelemeler yapılarak, ayrıntılı rapora bağlanarak, usulüne uygun olarak yapılmalıdır.
  • Plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanan, kamu yararının zorunlu kılması halinde plan değişiklikleri yapılmalıdır.
  • Plan değişiklikleri varsa üst ölçekli plan kararlarına uygun olmalıdır. İmar Planı Değişikliği için parsel/ ada için öncelikli olarak istenen değişiklik belirlenir. Plan değişikliği konusunun bölgede bulunan hangi ölçekli plana etki yapacağı tespit edilir. Plan hiyerarşisinden dolayı ölçekler arası uyuşmazlık olamayacağından en üst kademeden başlanarak değişiklik yapılır.

Plan Değişikliği İçin Gerekli Evraklar

  • Dilekçe ( Parsel Maliklerinin ve varsa intifa hakkı sahiplerinin tamamı veya vekili, tüzel kişi ise yetkili temsilcisi)
  • Noter tasdikli vekaletname (Tüm maliklere ait ve imar planı değişikliği yapmaya/ yaptırmaya yetkili kılındığını ifade eden), tüzel kişi ise imza sirküleri
  • Plan kapsamında kalan parsellerin mülkiyet bilgilerine dair ilgili kurumdan alınmış tapu veya tapu kaydı
  • Onaylı aplikasyonlu krokisi veya kadastral/ imar çapı bilgisi
  • Plan tadilatı teklifinin içerdiği parsel/ parselleri gösteren yürürlükteki planlar (Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı)
  • Onaylı ve güncel halihazır harita
  • Büro tescil belgesi
  • Müellif yeterlilik belgesi
  • Sicil durum belgesi
  • Yeterlilik belgesine sahip müellifi tarafından hazırlanmış; pafta üzerinde planın ismi, pafta indeksi, plan müellifinin kaşesi ve imzası (şirket ise şirket ile birlikte şehir plancısı kaşesi) yer alan; İmar Planı/ Plan Değişikliği ve Açıklama Raporu/ veya vaziyet planı (adedi sunulacak kuruma göre değişiklik göstermektedir.)
  • Gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluş görüşleri
  • Jeolojik açıdan sınırlama getirilmiş alanlarda ve gerektiğinde, ilgili kurumlarca onaylı Jeoloji- Jeoteknik- Jeofizik Etüd Raporu
  • Meclis Tetkik Ücretinin yatırıldığına dair makbuz
  • Planlama bölgesine ait güncel fotoğraflar
  • Plan tekliflerinin Ülke Koordinat Sisteminde (ED-50 veya ITRF96) datumu) onaylı halihazır haritalar veya meri plan üzerinde hazırlanması
  • Plan teklifini NCZ formatında, rasterları ve onaylı halihazır haritası, plan açıklama raporu ile birlikte hazırlanan sayısal örneği (CD adedi değişmektedir.)
*Planın türüne ve onay işlemini yapacak kuruma göre istenilen evraklarda bazı farklılıklar olabilir. *İmar affından yararlanan yapıların imar durumu göz önünde bulundurularak imar planı ya da plan değişikliği yapılamaz. *Mevzuata aykırı yapıyı yapı ruhsatına bağlayabilmek amacıyla plan değişikliği yapılamaz.